Denetimli Serbestlik Kapsamındaki Hükümlülerin Toplumsal Uyum Süreci: Bilecik Örneği
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sociology, Türkiye
Tez Danışmanı: Hacer Tor
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Toplum temelli uygulama olarak geliştirilen denetimli serbestlik sistemi, cezaevine alternatif bir yöntem olarak hükümlüyü topluma kazandırmayı hedeflemektedir. Bu sistem, hükümlünün bazı yükümlülükler ve hizmetler aracılığıyla toplumsal yaşama dahil olmasını sağlayan bir süreci kapsamaktadır. Çalışma, denetimli serbestlik kapsamındaki hükümlülerin toplumsal yaşama uyum süreçlerini ortaya çıkarmak amacıyla planlanmıştır. Çalışma, nitel araştırma olarak tasarlanmış olup araştırma kapsamında amaca yönelik örneklem tekniği kullanılarak Bilecik Denetimli Serbestlik Müdürlüğünde yükümlülükleri devam eden 2 kadın, 27 erkek hükümlü ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel analiz yapılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın bulguları (1) suç (2) cezaevi deneyimi (3) denetimli serbestlik sistemi olmak üzere üç ana tema altında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda; hükümlülerin büyük bir kısmının uyuşturucu madde kullanımı ve ticareti nedeniyle denetimli serbestlik kapsamında yer aldığı ve daha önce de bu sisteme tabi oldukları belirlenmiştir. Araştırmada, denetimli serbestlik kapsamındaki hükümlüleri hem suça hem de uyuşturucu madde kullanmaya yönelten temel faktörün arkadaş çevresi olduğu, ancak ailenin de bu süreçte önemli bir rol oynadığı da ortaya çıkmıştır. Hükümlülerin pişmanlık duymalarına rağmen suç işlemeye devam ettikleri ve birkaç kez cezaevine girdikleri belirlenmiştir. Hükümlülerin cezaevinde birtakım yoksunluklar yaşamaları nedeniyle cezaevine tekrar girmek istemedikleri ve bu süreci olumsuz bir deneyim olarak değerlendirdikleri ortaya çıkmıştır. Denetimli serbestlik sistemi, cezaevi deneyiminin ardından hükümlüler için bir özgürlük aracı işlevi görmüş ve toplumsal yaşama uyum süreçlerini desteklemiştir. Bu bağlamda, hükümlülerin uyuşturucu madde kullanımından ve suçlu davranışlardan uzaklaştırılması için emniyet güçlerinin sıkı denetimler yapması, bağımlıların tedavi edilmesi ve topluma kazandırılması büyük önem taşımaktadır. Diğer taraftan hükümlülerin toplumsal uyumu için sosyal, kültürel, eğitsel ve sportif etkinlik ortamlarının yaygınlaştırılması sağlanmalıdır.