Finans biliminde temel teoriler ve geçerliliklerinin testi üzerine denemeler: Borsa İstanbul örneği
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitisü, İşletme, Türkiye
Tez Danışmanı: Rabia Aktaş
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Değişen piyasa koşulları ve yatırımcı psikolojisi gibi birçok unsur, finans
teorilerinin genel varsayımlarından sapmalara yol açmakta ve bu teorilerin pratikteki
karşılığı sorgulanmaktadır. Klasik finans teorilerinin piyasa davranışını ne derece
açıkladığını tespit etmek; yatırımcılar, yöneticiler ve finans araştırmacıları için
oldukça önemlidir.
Bu çalışmanın amacı, finans biliminin dayandığı bazı teori, hipotez ve
ilkelerin geçerliliklerini güncel veriler ile Borsa İstanbul’da test etmektedir. Bu amaç
doğrultusunda çalışma, çeşitli piyasa ve analiz yöntemleri kullanılarak tasarlanmıştır.
Bir finansal yatırım kararı verilirken risk unsuru göz ardı edilmemesi gerekir.
Bu bağlamda vadeli piyasalar, spot piyasalarda ortaya çıkan risklere karşı koruma
sağlama özelliğinden dolayı sıklıkla kullanılmaktadır. Aynı zamanda bu iki piyasa
arasındaki etkileşim yapısının araştırılması, hem teorik beklentileri değerlendirmede
hem de yatırım kararları noktasında kullanılmaktadır.
Bu kapsamda çalışmada spot ve vadeli piyasalar arasındaki eşbütünleşme ve
nedensellik (öncül-ardıl) ilişkileri araştırılarak İşlem Maliyeti Hipotezi, Kaldıraç
Hipotezi, Taşıma Maliyeti Hipotezi, Etkin Piyasa Hipotezi ve Çeşitlendirme
İlkesi’nin değerlendirilmesi yapılmıştır. Aynı zamanda finansta birçok teori ve model
için bir altyapı ilkesi olan risk-getiri rasyonelliği spot ve vadeli piyasa üzerinden
sınanmıştır. Son olarak ise, yurt içi ve yurt dışı çeşitli piyasalar arasında Dinamik
Koşullu Korelasyonlu Çok Değişkenli Stokastik Volatilite Modeli (DCC-MSV)
kullanılarak volatilite yayılmaları hesaplanmış ve Uluslararası Portföy Teorisi’nin
avantajları bu bağlamda araştırılmıştır.
Çalışmadan elde edilen temel sonuç; BİST 30 Endeksi’nin davranışının
araştırma kapsamına alınan finansın klasik teori ve ilkeleri ile desteklenmediği
yönündedir. Ayrıca endeksin diğer piyasalarla genellikle birlikte hareket ettiği,
aralarında yüksek derecede dinamik koşullu korelasyon değerine sahip olduğu, döviz
kurları ve çeşitli uluslararası hisse senedi piyasaları ile volatilite yayılımları
gösterdiği ve bunun sonucunda ise her geçen gün çeşitlendirme fırsatlarının
azalabileceği tespit edilmiştir.