Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri, Türkiye
Tez Danışmanı: Sultan Şimşek
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Osmanlı Devleti Afrika bölgesinde Kuzey Afrika ülkeleri ve Mısır'da egemenlik kurmuştur. Kuzey Afrika bölgesindeki egemenlik 16. yüzyılda Barbaros Hayreddin Paşanın Osmanlı hizmetine girmesiyle başlamıştır. Garp Ocakları olarak adlandırılan ülkelerden Tunus, 1574 yılından Fransız işgalinin gerçekleştiği 1881 yılına dek çeşitli düzeylerde yöneticilerle Osmanlı idaresinde kalmıştır. Bu tarihten sonra başlayan Fransız yönetimi ve ardından 20. yüzyılda gerçekleşen bağımsızlık mücadeleleri dönemi Tunus edebiyatı için de modern edebiyatın başlangıç dönemi olarak görülmektedir. Çalışmamız Osmanlı Devleti'nin merkezinde siyaset, yönetim, eğitim ve teknik bilimlerle paralel olarak edebiyat ve düşünce alanında yaşanan modernleşmenin bir benzeri olarak modern Tunus edebiyatının doğuşu ve gelişimine odaklanmaktadır. Tunus edebiyatında modern türlerin ilk örnekleri 19. yüzyılın son yılları ile 20. yüzyılın ilk çeyreğinde görülmeye başlanır. Bu dönemde bilhassa kısa öykü ve tiyatro türünde verilen eserlerin iktibas ve tercüme yoluyla başladığı görülmektedir. Batı edebiyatının etkisi doğrudan alıntılamaların yanı sıra Doğu Arap ülkeleri kanalıyla da gerçekleşmiştir. Basın, Tunus'a gelen yazarlar ve kumpanyalar bu etkinin kanallarını oluşturmaktadır. Doküman/metin analizi, içerik analizi ve örneklem gibi nitel araştırma yöntemleri kullanılarak yapılan bu araştırmada edebiyatın gelişiminde etkileri göz önünde bulundurularak öncelikle Tunusun tarihi arka planına, kültürel hayattaki gelişmelere yön vermesi ve zemin hazırlaması bakımından basın, okullar ve cemiyetlere yer verilmiştir. Çalışmanın asıl gövdesini oluşturacak şekilde son olarak modern Tunus edebiyatındaki nesir türleri kısa öykü, roman ve tiyatro türleri ile diğer edebi türler başlığı altında makâme, edebi makale, gezi yazıları ve biyografi türlerinin gelişimi ve önde gelen isimlerinden örneklere yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: Modernleşme, modern Arap edebiyatı, Tunus edebiyatı, Postkolonyal edebiyat, kısa öykü, roman, tiyatro.