Eşine şiddet uygulayan hükümlü erkeklerin özellikleri ve toplumsal cinsiyet algıları

Tez Türü: Bütünleşik Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Hizmet A.B.D., Türkiye

Tez Danışmanı: Vedat Işıkhan

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Kadına yönelik şiddet yoğunluğu ve etkileri gün geçtikçe artan ciddi bir sorundur. Temelde toplumsal cinsiyet algısıyla bağlantılı olan kadına yönelik şiddet sorunsalını açıklayan kuramsal yaklaşımlardan biri olan ekolojik kuram, şiddet uygulayanı ve şiddete maruz kalanı çevresi ile birlikte bir bütün olarak ele alıp sistemler düzeyinde açıklama yapması açısından oldukça etkili bir kuramdır. Bu araştırmada, eşine şiddet uygulama gerekçesiyle hüküm almış erkeklerin ekolojik kuram çerçevesinde sistematikleştirilen mikro, mezzo, egzo, makro düzey özelliklerinin, toplumsal cinsiyet algılarının, toplumsal cinsiyet algılarını farklılaştıran özelliklerinin ve gereksinim duydukları hizmet modeline ilişkin görüşlerinin belirlenmesi ve bu kapsamda bir model önerisi sunulması amaçlanmıştır.

Nicel araştırma modelinde tasarlanan bu araştırmada, araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formu ve Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği kullanılmıştır. 24 Şubat- 27 Mart 2015 tarihleri arasında İstanbul, İzmir ve Antalya’daki açık ve kapalı ceza infaz kurumlarında kalmakta olan ve eşine şiddet uygulama gerekçesiyle hüküm almış erkeklerle yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS Paket Programı 17 ile çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesinde, parametrik ön şartlar (normallik ve homojenlik) sağlandığı için korelasyon (r), One Way ANOVA ve Independent- Samples T testi kullanılmıştır.

Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, eşine şiddet uygulayan hükümlü erkeklerin belirli özellikler (eğitim düzeyi düşük, işsiz, sosyal güvencesi olmayan, alkol-uyuşturucu bağımlısı, psikolojik rahatsızlıkları olan, sevgisiz vb.) çerçevesinde kategorileştirilemeyecek nitelikte olduklarını göstermiştir. Sorunun altında yatan temel etmenin toplumsal cinsiyet algısını şekillendiren ataerkil düzen ve onun kurumsal pratikleri olduğu görülmüştür. Bu nedenle ailede kadına yönelik şiddet sorununun çözümünde oluşturulacak politika ve yapılandırılacak hizmetlerin bütüncül bir anlayışla, hem şiddet uygulayan hem de şiddete maruz kalan boyutuyla ele alındığı bir hizmet modelinin uygulamaya aktarılması önemlidir.

Anahtar Sözcükler Toplumsal cinsiyet algısı, ailede kadına yönelik şiddet, ekolojik kuram, şiddet uygulayan erkeklerin özellikleri, sosyal hizmet.