Türkiye'de yenidoğan sağlığı üzerine ekonometrik analizler
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Yönetimi, Türkiye
Tez Danışmanı: Hasan Giray Ankara
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Çalışma kapsamında yenidoğan sağlığının sosyodemografik ve sosyoekonomik belirleyicilerini, refaha bağlı yenidoğan sağlık eşitsizliklerini ve eşitsizliğe katkıda bulunan faktörleri tespit etmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma kapsamında Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırmasının 2003, 2008 ve 2013 verileri kullanılmıştır. Belirleyicilerin tespiti için En Küçük Kareler, Lojistik Regresyon, Marjinal Etkiler, Kantil Regresyon ve RIFR Ayrıştırması tahminleri gerçekleştirilmiştir. Refaha bağlı eşitsizlik analizi için Kakwani ve Wagstaff Konsantrasyon Analizi yapılmıştır. Eşitsizliğe katkıda bulunan faktörlerin açığa çıkarılması için Oaxaca Ayrıştırması kullanılmıştır. Bulgular: Yenidoğan sağlığını yüksek anne eğitimi ve aile refah düzeyi olumlu bir şekilde etkilemiştir. Öte yandan, Türkiye'nin doğusunda yaşamaya kıyasla, Türkiye'nin batısında yaşamanın yenidoğan sağlığı için olumlu bir etkisi saptanmıştır. RIFR ayrıştırma bulguları; anne eğitimi, yüksek aile refahı ve Türkiye'nin batısında yaşama durumlarının gelişmiş bölgelerde yenidoğan sağlığını olumlu bir şekilde etkilediğini göstermiştir. Bununla birlikte, refaha bağlı yenidoğan sağlık eşitsizliklerinin toplumun düşük refah seviyeli bireyleri arasında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Annenin eğitim durumu ve Türkiye'nin merkezinde yaşamanın söz konusu eşitsizliklerin azalmasını hızlandırdığı, yüksek refahın ise eşitsizlik azalışlarını yavaşlattığı bulunmuştur. Sonuç: Çalışma neticesinde yenidoğan sağlığına etki eden sosyodemografik ve sosyoekonomik faktörler ile önlenebilir eşitsizlikler açığa çıkarılmış ve yenidoğan sağlığının iyileştirilmesine yönelik stratejilerin geliştirilmesi toplum sağlığı açısından önem arz ettiği vurgulanmıştır.