İzole sıçan mesane detrusor kasında omeprazolün etkisinin ve olası etki mekanizmasının araştırılması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Süleyman Sırrı Bilge
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Omeprazol ve diğer proton pompası inhibitörlerini kullanan bazı hastalarda bildirilen üriner retansiyon problemi bu ilacın mesane düz kasını da gevşeterek bu etkiyi oluşturduğunu düşündürmektedir. Omeprazol ve diğer proton pompası inhibitörleri ile yapılan çalışmalarda bu ilaçların çeşitli doku ve organ düz kaslarında gevşemeye neden olduğunun gösterilmesi de hipotezimizi desteklemektedir. Fakat omeprazolün mesane düz kası üzerindeki olası etkisi ve etki mekanizmasıyla ilgili bir çalışmaya literatürde rastlanmamaktadır. Bu çalışmanın amacı omeprazolün izole sıçan mesane detrusor kasındaki olası etki ve etki mekanizmasının araştırılmasıdır. 10-4, 5x10-4, 10-3 M omeprazol varlığında asetilkolin (10-6-10-3 M), potasyum klorür (80 mM) ve elektriksel alan stimülasyonu (2-64 Hz) ile indüklenen kasılma yanıtları ölçüldü. Omeprazolün etki mekanizmasını araştırmak için L-tipi kalsiyum kanal blokörü diltiazem (10-4 M), rac-1 yolak inhibitörü NSC23799 (10-4 M) ve nitrik oksit sentaz inhibitörü L-NAME (5x10-4 M) kullanıldı. İlaveten subakut omeprazol (30 mg/kg; i.p.) uygulamasının mesane nitrik oksit seviyesi üzerindeki etkisi ELISA biyokimyasal test ile tayin edildi. Omeprazol (10-4, 5x10-4, 10-3 M) doza bağlı olarak ACh, KCl ve EFS ile indüklenen maksimum kasılma yanıtlarını anlamlı olarak inhibe etti. Omeprazol (5x10-4 M) diltiazemle kombine uygulandığında tek başına diltiazem uygulanan gruba göre ACh, KCl ve EFS ile indüklenen yanıtları anlamlı olarak azalttı. Omeprazolün (5x10-4 M) NSC23766 ile kombine uygulandığında tek başına omeprazol uygulanan gruba göre ACh ve EFS ile indüklenen yanıtlarda anlamlı bir artış meydana getirdi. Ayrıca omeprazol (5x10-4 M) + L-NAME (5x10-4) kombinasyonu tek başına omeprazol uygulanan gruba göre ACh, KCl ve EFS ile indüklenen yanıtlarda anlamlı bir artış meydana getirdi. Subakut omeprazol uygulaması izole mesane striplerinde ACh, KCL ve EFS ile indüklenen kasılma yanıtlarını kontrol grubuna kıyasla azalttı. İlaveten yapılan biyokimyasal test ile subakut omeprazol uygulamasının, mesane dokusunda NO düzeyini artırdığı tespit edildi. Bu sonuçlar omeoprazolün izole sıçan detrusor kasındaki kasılmaları inhibe etmesinin kalsiyum kanallarının ve rac-1 yolağının blokajı aracılığıyla olduğunu, ayrıca subakut omeprazol uygulamasının detrusor kasında gevşemeye neden olduğunu ve mesane nitrik oksit seviyesinde artış sağladığını göstermektedir.