Eğitimde yeni istihdam politikaları ve esnek çalışma ilişkileri: Eskişehir’de ücretli öğretmenler üzerine bir saha araştırması
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji (Yl) (Tezli), Türkiye
Tez Danışmanı: Fuat Güllüpınar
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, ücretli öğretmenlerin çalışma koşullarını, yaşam
standartlarını, çalışma ilişkilerini ve emek süreçlerini nasıl deneyimlediklerini anlamaya ve
açıklamaya çalışan sosyolojik bir analiz yapmaktır. Araştırma genel çerçevede neoliberal
süreçle değişen çalışma hayatını, yeni istihdam biçimleri ve eğitimdeki esnekleştirme
sürecini, eğitimin ticarileştirilmesini, bilginin ve eğitim kurumlarının piyasalaşmasını ve
öğretmenlik mesleğinde yaşanan yapısal dönüşümler hakkında ücretli öğretmenlerin tutum ve
görüşlerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bunun yanı sıra araştırma kapsamında okul
idarecilerinin ve eğitim sendikalarının yönetici görüşleri de ele alınarak konuya dair farklı
bakış açıları sunulmaktadır.
Bu çalışma nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yapılmaktadır. Çalışmanın grubunu,
Eskişehir’de, MEB’e bağlı okullarda esnek ve güvencesiz istihdam edilen 33 ücretli öğretmen
ve 19 okul idarecisinin yanı sıra 4 eğitim sendika yöneticisi oluşturmaktadır. Veri toplama
aracı olarak tüm bu eğitim bileşenlerinin esnek ve güvencesiz istihdam biçimlerine yönelik
görüşleri nitel veri toplama tekniklerinden görüşme tekniği ile alınmıştır.
Saha çalışmasından elde veriler çerçevesinde değerlendirildiğinde, öğretmenlik
mesleğindeki istihdam çeşitliliği ve yapısal dönüşümler ücretli öğretmenlerin hayatında
ekonomik, sosyal, kültürel ve mesleki yönlerden birçok farklılıklar ortaya çıkarmıştır. Ücretli
öğretmenler düşük ücretle, iş güvencesizliğiyle, gelecek belirsizliğiyle, iş yoğunluğu ve
düzensiz çalışma saatleri ile baş etmektedirler. Okul idarecilerine ücretli öğretmenlik
istihdamı ek iş yükü getirmektedir. Ayrıca, ücretli öğretmenlik istihdamı, farklı çalışma
koşulları ve sunulan kurumsal fırsatların zayıflığı nedeniyle hem öğretmenlik mesleğinin
prestijinin ve çekiciliğinin azalmasına hem de aynı kurumda aynı işi yapan insanların daha
kötü olanaklara sahip olmasının çalışma barışının ve kurum kültürünün oluşmasında çok
büyük bir engel oluşturduğu tespit edilmiştir.