Sera Koşullarında Lavanta (Lavandula angustifolia) Fide Üretiminin Karbon Ayak İzi

Creative Commons License

ŞAHİN M., Palabıyık G. A.

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, cilt.13, sa.1, ss.301-311, 2026 (TRDizin)

Özet

Lavanta (Lavandula angustifolia), düşük girdi gereksinimi ve çevresel koşullara yüksek uyum kapasitesi nedeniyle sürdürülebilir tarım sistemlerinde önemli bir bitki olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, sera koşullarında gerçekleştirilen fide üretiminin çevresel etkileri yeterince ortaya konulmamıştır. Bu çalışmada, sera koşullarında lavanta fide üretiminin karbon ayak izi, yaşam döngüsü temelli bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Bu çalışma, tarımsal üretim sistemlerinde yeterince ele alınmayan fide üretim aşamasına odaklanmaktadır. Sistem sınırları, tek bir üretim döngüsü boyunca gerçekleşen operasyonel süreçlerle sınırlandırılmış olup, emisyonlar faaliyet verileri ve IDEMAT 2025 veri tabanından elde edilen emisyon faktörleri kullanılarak hesaplanmıştır. Çalışmada kullanılan birincil veriler, 200 m2 büyüklüğündeki bir serada gerçekleştirilen üretim sürecine ait su tüketimi, elektrik kullanımı, tarımsal girdiler, taşımacılık ve atık yönetimi süreçlerini kapsamaktadır. Toplam karbon ayak izi, üretim döngüsü başına 265.32 kg CO2-eşd. olarak hesaplanmış olup, fide başına düşen değer 0.03 kg CO2-eşd. olarak belirlenmiştir. Bulgular, toplam emisyonlar içerisinde su tüketimi ve elektrik kullanımının baskın olduğunu, buna karşılık tarımsal girdiler ve taşımacılığın sınırlı katkı sağladığını göstermektedir. Atık yönetimi ve yaşam sonu süreçlerine ilişkin negatif emisyon değerleri, sistem içinde geri kazanım ve yeniden kullanım yoluyla sağlanan emisyon azaltımlarını (kaçınılan emisyonları) ifade etmektedirElde edilen bulgular, sera koşullarında lavanta fidanı üretiminde emisyon yoğunluğunun, özellikle su ve enerji olmak üzere kaynak kullanımına büyük ölçüde bağlı olduğunu göstermektedir. Sulama verimliliğinin artırılması ve enerji kullanımının optimize edilmesi, karbon emisyonlarının azaltılması için kritik öneme sahiptir. Bu yaklaşımlar ayrıca sürdürülebilir ve kaynak etkin tarımsal üretim sistemlerinin geliştirilmesini de desteklemektedir.
Lavender (Lavandula angustifolia) is widely recognized as a low-input and environmentally adaptable plant; however, the environmental impacts associated with greenhouse-based seedling production remain insufficiently quantified. This study aimed to evaluate the carbon footprint of lavender seedling production under greenhouse conditions using a life cycle-based approach. This study provides a focused assessment of the seedling production stage, which is often overlooked in life cycle-based evaluations of agricultural systems. The system boundary was limited to operational processes within a single production cycle, and emissions were calculated using activity data and emission factors derived from the IDEMAT 2025 database. Primary data were collected from a 200 m2 greenhouse facility, including water consumption, electricity use, agricultural inputs, transportation, and waste management processes. Emission calculations were performed using relevant emission factors to estimate total greenhouse gas emissions in CO2-equivalent terms. The total carbon footprint was calculated as 265.32 kg CO2-eq per production cycle, corresponding to 0.03 kg CO2-eq per seedling. The results showed that water consumption and electricity use were the dominant contributors to total emissions, whereas agricultural inputs and transportation had relatively minor impacts. Negative emission values associated with waste management and end-of-life processes reflect emission savings (avoided emissions) achieved through recovery and recycling processes within the system. These findings demonstrate that emission intensity in greenhouse-based lavender seedling production is highly dependent on resource use, particularly water and energy. Improving irrigation efficiency and optimizing energy use are critical for reducing carbon emissions. These approaches also support the development of sustainable and resource-efficient agricultural production systems.