Bazı Tescilli Bakla (Vicia faba L.) Çeşitleri ile Yerel Çeşitlerde Taze Bakla Hasadı Sonrası Yeşil Ot Verimi ve Kalitesi

Creative Commons License

Köse Ö. D. E., MUT Z., KARDES Y. M., TORUNTAY B.

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, cilt.13, sa.1, ss.179-188, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, 2020–2021 yetiştirme sezonunda farklı bakla popülasyonlarına ait taze bakla hasadından sonra tarlada kalan yeşil bitki materyalinin yeşil ot verimi ve yem kalite özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada dört tescilli çeşit ve on yedi yerel çeşit olmak üzere toplam yirmi bir popülasyon, tesadüf blokları deneme deseninde üç tekrarlamalı olarak yetiştirilmiştir. Popülasyonlar arasında yeşil ot verimi, kuru madde oranı, ham protein içeriği, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF), nötr deterjanda çözünmeyen lif (NDF) ve mineral madde konsantrasyonları (K, P, Ca, Mg) bakımından istatistiksel olarak önemli farklılıklar saptanmıştır.Yeşil ot verimi 29.30–64.75 ton ha⁻¹, kuru madde oranı %20.78–22.87, ham protein içeriği %14.66–20.10, ADF değeri %27.78–36.82 ve NDF değeri %38.30–50.88 aralığında değişmiştir. Mineral analiz sonuçlarına göre potasyum içeriği %4.13–5.14, fosfor içeriği %0.32–0.44, kalsiyum içeriği %0.89–1.22 ve magnezyum içeriği %0.31–0.41 düzeyinde bulunmuştur. Biplot analizi, protein, Ca, Mg ve P arasında güçlü pozitif ilişkiler olduğunu; buna karşılık ADF ve NDF’nin yeşil ot verimi ile ters yönde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.Popülasyonlar performansları değerlendirildiğinde P16, P2 ve P7 yüksek yeşil ot verimiyle, P15, P14 ve P6 ise yüksek protein ve mineral içerikleriyle öne çıkmıştır. Elde edilen bulgular, bakla bitkisinin taze bakla hasadı sonrası geriye kalan ve çoğunlukla atık olarak bırakılan yeşil aksamının besin değerinin yüksek olduğunu ve ruminant beslemede kullanılabilecek önemli bir alternatif kaba yem kaynağı sunduğunu göstermektedir. Yerel popülasyonların bazı kalite özellikleri bakımından tescilli çeşitlerden daha üstün performans sergilemesi, bu popülasyonların sürdürülebilir yem üretimi ve ileri ıslah programları için değerli bir genetik kaynak olabileceğini göstermektedir.
This study was conducted during the 2020–2021 growing season to evaluate the green herbage yield and forage quality characteristics of the plant material remaining in the field after fresh pod harvest of different faba bean populations. A total of twenty-one populations, comprising four registered cultivars and seventeen local populations, were grown in a randomized complete block design with three replications. Statistically significant differences were detected among the populations in terms of green herbage yield, dry matter content, crude protein content, acid detergent fiber (ADF), neutral detergent fiber (NDF), and mineral contents (K, P, Ca, and Mg).Green herbage yield ranged from 29.30 to 64.75 t ha⁻¹, dry matter content from 20.78% to 22.87%, crude protein content from 14.66% to 20.10%, ADF from 27.78% to 36.82%, and NDF from 38.30% to 50.88%. According to mineral analyses, potassium content varied between 4.13% and 5.14%, phosphorus between 0.32% and 0.44%, calcium between 0.89% and 1.22%, and magnesium between 0.31% and 0.41%. Biplot analysis revealed strong positive relationships among crude protein, Ca, Mg, and P, whereas ADF and NDF were negatively associated with green herbage yield.Based on performance evaluation, populations P16, P2 and P7 were distinguished by high green herbage yield, while P15, P14, and P6 were notable for their superior crude protein and mineral contents. The findings indicate that the green biomass remaining after fresh pod harvest—often regarded as agricultural waste—has high nutritional value and represents an important alternative roughage source for ruminant feeding. The superior performance of some local populations compared with registered cultivars in certain quality traits further suggests that these populations constitute valuable genetic resources for sustainable forage production and future breeding programs.