TÜRKİYE’DE TARIMSAL ÜRETİMİN EKONOMİK BÜYÜME VE ENFLASYON İLE İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (1980–2023)

Creative Commons License

Tezer H.

BALKAN 14th INTERNATIONAL CONFERENCE ON SOCIAL SCIENECES OCTOBER 10-12, 2025 SKOPJE, Skopje, Makedonya, 4 - 07 Eylül 2025, ss.608-623, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Skopje
  • Basıldığı Ülke: Makedonya
  • Sayfa Sayıları: ss.608-623
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de 1980–2023 dönemi bağlamında kırsal (tarım, orman ve hayvancılık) üretim, enflasyon ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Kırsal üretim, özellikle tarımsal faaliyetler, ekonomik büyümenin arz yönlü belirleyicilerinden biri olarak önem taşımakta; gıda arzını güvence altına alması, kırsal istihdamı desteklemesi ve gelir dağılımını etkilemesi yoluyla makroekonomik istikrarla doğrudan ilişkili bir rol oynamaktadır. Türkiye örneği, kırsal üretimdeki dalgalanmaların enflasyonu tetikleyici etkisini ve bunun ekonomik büyüme üzerindeki kısa ve uzun dönem sonuçlarını ortaya koymaktadır. 1980’ler ve 1990’larda uygulanan liberalizasyon politikaları ve yüksek enflasyon ortamı, kırsal üretimdeki dalgalanmaların makroekonomik istikrarsızlığa olan katkısını artırmıştır. 2000 sonrası enflasyon hedeflemesi uygulamaları kısa vadede fiyat istikrarını sağlamış olsa da tarımsal üretimde yapısal sorunlar ve girdi maliyetlerindeki artış, kırsal üretim–enflasyon ilişkisini sürdürmüştür. 2018 sonrası dönemde ise kur şokları ve maliyet enflasyonu, kırsal üretim–enflasyon–büyüme üçgeninde yeni kırılganlık alanları yaratmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre, kırsal üretim, enflasyon ve ekonomik büyüme arasındaki korelasyonun pozitif yönde olduğunu göstermektedir. Tarımsal üretimin artırılması ve istikrarlı hale getirilmesi, sadece tarım sektörünün değil, aynı zamanda makroekonomik istikrarın ve sürdürülebilir büyümenin de temel ön koşullarından biri olarak değerlendirilmektedir. Politika yapıcılar için kırsal üretim odaklı destekler, teknolojik yatırımlar ve altyapı geliştirme stratejileri, fiyat istikrarını güçlendirecek ve uzun vadeli ekonomik büyümeyi de olumlu olarak destekleyecektir. Bu çalışma, Türkiye örneği üzerinden kırsal üretim–enflasyon–büyüme ilişkisini teorik ve literatür temelli bir analizle ortaya koyarak, politika