Çikolata Endüstri Mirasının Uyarlanabilir Yeniden Kullanımında Koku ve Tat Entegrasyonu
Manas Journal of Social Studies, cilt.15, sa.3, ss.1263-1281, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 15 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.33206/mjss.1883992
- Dergi Adı: Manas Journal of Social Studies
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1263-1281
- Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu makale, endüstri mirasında yeniden işlevlendirme ile çoklu duyusal deneyim tasarımının (koku–tat) kesişimini çikolata üretim mirası üzerinden incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, yeniden işlevlendirilen endüstri yapılarında koku ve tat entegrasyonunun mekânsal kurgu, teknik sistemler (HVAC, filtrasyon ve basınç yönetimi) ile koruma ilkeleriyle olan ilişkisini ortaya koymak ve bu doğrultuda uygulanabilir tasarım–mühendislik ilkeleri önermektir. Araştırma, Schokoladenmuseum Köln, Maison Cailler ve Perugina Chocolate House örneklerini kapsayan nitel ve karşılaştırmalı bir yöntemle yürütülmüştür. İkincil verilere dayalı analizlerde her bir vaka, altı çekirdek kriter ve iki yardımcı gösterge temelinde değerlendirilmiş; ziyaretçi rotaları, üretimle görsel ilişki noktaları ve koku yoğunluğu profilleri şematik olarak üretilmiştir. Bulgular, üretim süreçlerine görsel erişimle birlikte kontrollü olfaktör temasın sağlanmasının, koku ve tatın sıralı bir dramaturji içinde kurgulanmasının ve koku taşınımının zonlama, basınç farkları ve filtrasyon yoluyla yönetilmesinin ortak stratejiler olduğunu göstermektedir. Çalışma, duyusal tasarım kararlarını teknik gereklilikler ve koruma yaklaşımlarıyla ilişkilendiren pratik ve aktarılabilir bir değerlendirme çerçevesi sunmaktadır. Ayrıca çalışma, uyarlanabilir yeniden kullanım tartışmalarını çoklu duyusal miras yorumu üzerinden genişleterek kuramsal katkı sağlamakta; karşılaştırmalı duyusal analiz modeli önererek yöntemsel katkı sunmakta; hatırlanabilir turizm ve gastronomi deneyimlerine yönelik tasarım rehberliği geliştirerek pratik katkı üretmektedir.
This article examines the intersection of adaptive reuse in industrial heritage and multisensory experience design (smell–taste) through chocolate production heritage. The main aim of the study is to reveal how smell and taste integration in reused industrial buildings relates to spatial configuration, technical systems (HVAC, filtration, and pressure management), and conservation principles, and to propose applicable design–engineering guidelines accordingly. The research employs a qualitative and comparative methodology based on the cases of Schokoladenmuseum Köln, Maison Cailler, and Perugina Chocolate House. Using secondary data, each case is evaluated through six core criteria and two supporting indicators; visitor routes, visual connections to production, and smell-intensity profiles are schematically produced. The findings show that providing controlled olfactory exposure alongside visual access to production, structuring smell and taste within a sequential dramaturgy, and managing odor transfer through zoning, pressure differentials, and filtration constitute shared strategies. The study offers a practical and transferable evaluation framework that links sensory design decisions with technical requirements and conservation approaches. The study also contributes theoretically by expanding adaptive reuse discussions through multisensory heritage interpretation, methodologically by proposing a comparative sensory-analysis model, and practically by offering guidance for memorable tourism and gastronomic visitor experiences.