Küresel Ekonomik Güç Kayması: Batı’dan Asya’ya Üretim, Ticaret ve Teknolojik Kapasitenin Yeniden Dağılımı
in: Sosyal Bilimler Temel Alanında Güncel Metodolojik Yaklaşımlar, Prof. Dr. Dursun Köse,Prof. Dr. Bahar Yalçın, Editor, Platanus Publishing, Ankara, pp.391-425, 2026
- Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
- Publication Date: 2026
- Doi Number: 10.5281/zenedo.19133440
- Publisher: Platanus Publishing
- City: Ankara
- Page Numbers: pp.391-425
- Editors: Prof. Dr. Dursun Köse,Prof. Dr. Bahar Yalçın, Editor
- Open Archive Collection: AVESIS Open Access Collection
- Bilecik Şeyh Edebali University Affiliated: Yes
Abstract
Son kırk yıl içerisinde dünya ekonomisi, üretim yapısı, ticaret akımları ve
teknolojik kapasitenin coğrafi dağılımında önemli dönüşümlerin yaşandığı yeni
bir tarihsel döneme girmiştir. Uzun bir dönem boyunca küresel ekonomik
sistemin merkezinde yer alan Batı ekonomileri—özellikle Amerika Birleşik
Devletleri ve Batı Avrupa ülkeleri—sanayi üretimi, teknolojik yenilik ve küresel
ticaret ağlarının ana belirleyicileri olarak dünya ekonomisinin yönünü
şekillendirmiştir. Ancak özellikle 1980’lerden itibaren hız kazanan ekonomik
dönüşüm süreci, dünya ekonomisinin ağırlık merkezinde önemli bir kaymaya
işaret etmektedir. Küresel üretim, ticaret ve teknolojik kapasitenin giderek artan
bir bölümünün Asya ekonomilerinde yoğunlaşması, uluslararası ekonomi
literatüründe sıklıkla “küresel ekonomik güç kayması” olarak tanımlanan yeni bir
yapısal dönüşümü gündeme getirmiştir. Bu dönüşüm sürecinin en dikkat çekici
yönlerinden biri, Asya ekonomilerinin küresel üretim ve ticaret sistemindeki
konumlarının hızlı bir biçimde güçlenmesidir. Özellikle Çin’in küresel
ekonomiye entegrasyonu, Güney Kore ve Singapur gibi ileri teknoloji üretim
kapasitesine sahip ekonomilerin yükselişi ve Hindistan başta olmak üzere birçok
Asya ekonomisinin hızlı büyüme performansı göstermesi, dünya ekonomisinin
mekânsal yapısında önemli değişimlere yol açmıştır. Küresel üretim ağlarının
genişlemesi, çok uluslu şirketlerin üretim faaliyetlerini farklı coğrafyalara
yayması ve uluslararası ticaretin yapısındaki dönüşüm, bu süreci hızlandıran
temel faktörler arasında yer almaktadır. Sonuç olarak dünya ekonomisinde
üretim, ticaret ve teknolojik kapasitenin dağılımı giderek daha çok Asya merkezli
bir yapıya doğru evrilmektedir. Bu gelişmeler yalnızca ekonomik performans
göstergelerindeki değişimleri ifade etmemektedir. Aynı zamanda küresel
ekonomik güç dengeleri, uluslararası ticaret sistemi ve küresel ekonomik
yönetişim mekanizmaları üzerinde de önemli etkiler yaratmaktadır.