16. Yüzyıl İstanbulu’nda Üç Saray: Şah Sultan, Ferruh Kethüda ve Doğancı Ahmed Paşa Sarayları


Bölükbaşı A.

Kadim, sa.9, ss.97-127, 2025 (ESCI, Scopus, TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Basım Tarihi: 2025
  • Dergi Adı: Kadim
  • Derginin Tarandığı İndeksler: Emerging Sources Citation Index (ESCI), Scopus, TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.97-127
  • Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışmada Osmanlı saray/konaklarının mekânsal ve yapısal özelliklerine dair birtakım sorulara cevap aranmıştır. Bahse konu sorular seçilen üç saray binası üzerinden cevaplandırılmaya çalışılmıştır. Bu üç saray yapısı nerede inşa edilmişti? Sınırları belgelerde nasıl tanımlanmıştı? Tekke yakınında inşa edilen bu üç sarayın etrafındaki tekke akarlarıyla ilişkisi nasıldı? Mahremiyet bağlamında düşünüldüğünde bu yapılar ne tür özellikler sergilemekteydi? Bu yapıların birimleri nelerdi? Bu birimlerin birbiriyle ilişkisi nasıldı Ana malzemesini vakfiyelerin oluşturduğu bu makalede ayrıca birtakım arşiv belgeleri, görsel malzemeler ve literatürdeki çalışmalar kullanılmış, binaların yerleşimi ve birimleri üzerine analizler yapılmıştır. Üç saray yapısının da tekke yanında konumlanmış olması bu yapıların akarlarla çevrili olmasına yol açmıştı. Söz konusu üç yapının da avluları ve bahçeleri aracılığıyla bir mahremiyet halkası içine alındığı, bununla birlikte etraflarındaki binalarla da yakın ilişki içinde oldukları anlaşılmıştır. İlaveten bu üç saraydaki yaşama ve hizmet birimlerinin çeşitliliği ve sayısal olarak çokluğu, kasır/köşk gibi birimler ile hamamların varlığı bunları ayrıcalıklı bir hale getirmişti.

  1. This study attempts to answer some ques-tions regarding the spatial and structural fea-tures of Ottoman palaces/mansions througha close examination of three palace build-ings from the sixteenth century. After de-termining the locations and boundaries ofthese palace complexes based on contempo-rary documents, I discuss their relationshipwith adjacent buildings, the architectural el-ements ensuring privacy, and their structur-al components. The main sources of this ar-ticle include foundation deeds, archival doc-uments, visual materials and secondary liter-ature, which aid in analysing the layout andunits of these palace complexes. As all threepalaces were located next to a Sufi convent,they were surrounded by various founda-tion properties. It has been established thatall these buildings were surrounded by a ringof privacy through their courtyards and gar-dens, while still maintaining close contactwith surrounding buildings. Furthermore,the variety and abundance of living and ser-vice units in these three palaces, along withthe presence pavilions, mansions and bathsindicate that these palaces were privilegedspaces.
    (PDF) 16. Yüzyıl İstanbulu’nda Üç Saray: Şah Sultan, Ferruh Kethüda ve Doğancı Ahmed Paşa Sarayları.