ULUSLARARASI HUKUKTA DENİZ HAYDUTLUĞU: SOMALİ AÇIKLARINDA MÜCADELE, UNCLOS–SUA ÇERÇEVESİ VE TÜRKİYE’NİN ASKERİ-HUKUKİ KATKILARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Akademik Hassasiyetler, sa.31, ss.816-846, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: Sayı: 31
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.58884/akademik-hassasiyetler.1847964
- Dergi Adı: Akademik Hassasiyetler
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.816-846
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, deniz haydutluğu ve gemilere yönelik silahlı saldırılarla mücadelenin yalnızca taktik bir deniz güvenliği meselesi olmadığını; uluslararası hukukun sahada işletilebilirliğini, devletlerarası işbirliği kapasitesini ve yargısal süreçlerin etkinliğini birlikte sınayan çok katmanlı bir alan olduğunu ortaya koyar. Uluslararası bakış açısından, müdahalenin meşruiyeti; açık deniz serbestisi, ticaret yollarının korunması ve devletlerin ortak güvenlik menfaatleri çerçevesinde şekillenirken, uygulamada “yakalama–delil–yargılama” zincirinin kopması en kritik sorun olarak belirir. Bu nedenle başarı, yalnız saldırının engellenmesiyle değil; doğru hukuki sınıflandırma, ölçülülük, insan haklarına uygun muamele, delil bütünlüğü ve adli işbirliği mekanizmalarının işlerliğiyle ölçülmelidir. Çalışma, çok uluslu görev kuvvetleri ve bölgesel koordinasyon platformlarının, ortak deniz resmi üretimi, erken uyarı ve operasyonel eşgüdüm üzerinden risk azaltıcı bir rol oynadığını; ancak farklı yargı sistemleri, delil standartları ve yetki çatışmalarının sürdürülebilirliği zorladığını vurgular. Türkiye örneği, bu genel çerçeve içinde iç hukuk yetkilendirmesi ile uluslararası normların icrasını birleştiren pratik bir katkı olarak ele alınır. Sonuç olarak, delil yönetimi ve raporlama standartlarının uyumlaştırılması, transfer ve yargılama işbirliğinin kurumsallaştırılması, eğitim-tatbikatların hukuki boyutu içerecek şekilde genişletilmesi ve hesap verebilirlik mekanizmalarının güçlendirilmesi, geleceğe dönük temel normatif ve operasyonel öncelikler olarak önerilir.
This study shows that combating piracy and armed attacks against ships is not merely a tactical maritime security issue; it is a multi-layered domain that simultaneously tests the on-the-ground applicability of international law, states’ capacity for cooperation, and the effectiveness of criminal justice processes. From an international perspective, the legitimacy of intervention is shaped by the protection of freedom of the high seas, the security of sea lines of communication, and shared security interests. In practice, however, the most critical vulnerability lies in the breakdown of the “capture–evidence–prosecution” chain. Accordingly, success should be measured not only by preventing attacks, but also by accurate legal qualification, proportionality, humane treatment consistent with human rights, evidentiary integrity, and functional mechanisms of judicial cooperation. The study highlights that multinational task forces and regional coordination platforms can reduce risk through a shared maritime picture, early warning, and operational coordination; yet divergent legal systems, differing evidentiary standards, and jurisdictional conflicts continue to challenge sustainability. The Turkish case is assessed within this broader framework as a practical contribution that links domestic authorization with the implementation of international norms. Ultimately, the study proposes as key normative and operational priorities: harmonizing evidence-management and reporting standards, institutionalizing transfer and prosecution cooperation, expanding training and exercises to include legal dimensions, and strengthening accountability mechanisms.The study highlights that multinational task forces and regional coordination platforms can reduce risk through a shared maritime picture, early warning, and operational coordination; yet divergent legal systems, differing evidentiary standards, and jurisdictional conflicts continue to challenge sustainability. The Turkish case is assessed within this broader framework as a practical contribution that links domestic authorization with the implementation of international norms. Ultimately, the study proposes as key normative and operational priorities: harmonizing evidence-management and reporting standards, institutionalizing transfer and prosecution cooperation, expanding training and exercises to include legal dimensions, and strengthening accountability mechanisms.