Akademik Veri Yönetim Sistemi
I. ULUSLARARASI YAZMA ESER SEMPOZYUMU, İstanbul, Türkiye, 10 - 12 Aralık 2025, ss.83, (Tam Metin Bildiri)
Bu tebliğ, Kanada’nın en zengin yazma eser koleksiyonuna ev sahipliği yapan Toronto Üniversitesi (UfT) bünyesindeki nadir eser koleksiyonlarında yer alan İslâm mirasını, tefsir yazmaları açısından mercek altına almaktadır. Batı’da İslâm araştırmaları için en önemli merkezlerden biri haline gelen UfT, sahip olduğu yazma eser koleksiyonları ile klasik tefsir geleneğinin bilimsel temsiline de katkı sunmaktadır. Kuzey Amerika’da İslâmî el yazmaları üzerine yapılan çalışmaların henüz sınırlı olduğu dikkate alındığında, bu koleksiyonların hem içerik hem de araştırma potansiyeli bakımından sunduğu imkanlar dikkat çekmektedir. Bu çalışma, söz konusu koleksiyonlardaki tefsir yazmalarının metin, müellif, telif ve tür çeşitliliğine odaklanarak, ilgili eserlerin tarihî ve transregional dolaşımı açısından ihtiva ettiği bilimsel verileri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tebliğde öncelikle ilgili üniversite ve kütüphanenin İslâm araştırmalarındaki yeri ele alınacak, yazma eser koleksiyonlarının oluşum süreci, koruma ve katalog alt yapıları yerinde yapılan incelemeler ışığında aktarılacaktır. Ardından yazmaların kataloglanma biçimi, fiziksel ve dijital erişim imkânları ile tahkik ve kodikoloji gibi metin incelemeleri açısından sunduğu veriler ortaya konulacaktır. Son olarak ilgili koleksiyonlardaki klasik tefsir yazmaları, çeşitli açılardan incelenecek, ilgili eserlerin telif ve istinsah kayıtları ile fiziksel özellikleri üzerinde durularak, tefsir yöntemleri ve telif türleri bakımından tespit edilebilen ilişki ağları gösterilecektir. Osmanlı coğrafyasından Orta Asya’ya, Güney Arabistan’dan, Kuzey Afrika’ya kadar geniş bir yelpazede istinsah edilmiş meşhur tefsir metinlerinin farklı müstensihlerin kaleminden çıkmış önemli nüshaları örnek olarak ele alınacaktır. Sonuç olarak bu çalışma, UfT nadir eser koleksiyonlarının yalnızca fiziksel bir katalog ve kaynak alanı değil, aynı zamanda İslâmî mirasın klasik metinlerinin kıta ötesinde de yaşadığını ve ilim dünyası için zengin bir araştırma potansiyeli sunduğunu göstermektedir. Tübitak’ın doktora sırası araştırma desteği ile Kanada’nın Toronto Üniversitesi’nde yürütülen saha çalışmasına dayanan bu tebliğ, Batı’da korunan İslâm mirasının görünürlüğünü artırmayı ve araştırmacıların bu alanla daha yakından temas kurarak yeni araştırmalara kapı aralanmasını hedeflemektedir.