Akademik Veri Yönetim Sistemi
Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.10, sa.1, ss.389-416, 2026 (TRDizin)
Ticari açıklık ekonomide ve özellikle de ekonominin bir alt disiplini olan finansta oldukça önemli bir yere sahiptir. Ticari açıklık, uluslararası seviyede mal ve hizmet hareketlerinin önündeki engellerin kaldırılması ya da minimum düzeye indirilmesi şeklinde tanımlanabilir. Ticari açıklığın ölçülmesinde farklı yaklaşımlar olsa da en yaygın olarak kullanılan ölçüt, genel olarak, gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) içinde ticaret hacminin payı [(İhracat+İthalat)/GSYİH] olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada ticari açıklığın finansal gelişme üzerindeki etkisi 1990-2021 yılları itibariyle Türkiye örneği ele alınarak incelenmektedir. Bu çalışma, uygulamalı literatürdeki kimi noksanlıkları elimine ederken bu alanda henüz uygulanmayan kimi panel veri analizi yöntemleri kullanan bir çalışma olma niteliğine sahiptir. Öncelikle durağanlık için birim kök testleri ve ADF testleri kullanılmış, daha sonra da Granger nedensellik analizinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, finansal gelişmişlik göstergesinin zaman içerisinde istikrarlı bir davranış sergilediğini, buna karşın ticari açıklığın daha volatil bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca ticari açıklığın finansal gelişme üzerinde anlamlı ve aynı yönlü bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Bu ilişki tek yönlüdür, çünkü finansal gelişmişliğin ticari açıklık üzerinde bir etkisi saptanamamıştır.