“Şeytan Her Doğana Temas Eder” Hadisinin İsnad ve Metin Tahlili ile Yorum Problemleri
ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, cilt.0, sa.39, ss.51-80, 2026 (ESCI, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 39
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.35415/sirnakifd.1854081
- Dergi Adı: ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ
- Derginin Tarandığı İndeksler: Emerging Sources Citation Index (ESCI), Arab World Research Source, Directory of Open Access Journals, TR DİZİN (ULAKBİM), Academic Search Ultimate (EBSCO)
- Sayfa Sayıları: ss.51-80
- Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Çalışmamızda “Şeytan her doğana temas eder...” hadisinin isnad tenkidi yapılmış, ayrıca hadisin muhtevasına yöneltilen tenkitler ve sorunlu yorumlar incelenmiştir. Klasik ve modern dönemde bu hadisle ilgili dile getirilen sıhhat, anlam ve kaynak (merfû/mevkuf ve İslamî/İsrâilî) tartışmaları değerlendirilerek hadisin mevkuf olduğu, İsrâilî unsurlar içerdiği, Kur’an’a, bilime veya tarihî kronolojiye aykırılık arz ettiği ve çocuklara dinî teklif yüklediği yönündeki iddialar ele alınmıştır. Bu iddiaların hadis metninin delâleti ve bağlamından mı kaynaklandığı yoksa münekkitlerin hadise yüklediği kişisel yorumlara mı dayandığı araştırmamızın temel sorusunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı söz konusu hadis etrafında ortaya çıkan yorum farklılıklarını hadis ilimleri çerçevesinde ele almak, rivayet ve metin farklılıklarını incelemek, ayrıca hadisin isnadı ile metnine yöneltilen eleştirilerin dayanaklarını değerlendirerek daha sağlıklı anlaşılmasına katkı sağlayacak tutarlı bir yorum çerçevesi ortaya koymaktır. Makale, geçmişten günümüze farklı gerekçelerle eleştiriye maruz kalmış bir Sahîhayn hadisinin rivayet zincirini ve metin içeriğini sistematik olarak incelemesi nedeniyle önem arz etmektedir. Bu doğrultuda hadisin tespit edilebilen tarikleri isnad tahlili açısından ele alınmış ve metinlerdeki lafız farklılıkları ortaya konularak klasik ulemâ ve çağdaş araştırmacıların görüşleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, bahse konu hadisin sahih ve hasen isnadlarla desteklendiğini, metinlerdeki lafız farklılıklarının mana ile rivayet geleneği kapsamında değerlendirilebileceğini göstermektedir. İsrâiliyat kaynaklı olduğu yönündeki iddiaların ilmî bir temele dayandırılamadığı anlaşılmaktadır. Mevzubahis hadise delaleti ve bağlamı dışında anlamlar yüklenmesi neticesinde, şer‘î veya aklî delillere aykırı olduğu yönünde bir kanaatin oluştuğu gözlemlenmektedir. Bu çalışmada isnad incelemesinin hadis usulü kriterlerine dayalı yapılmasının ve böylelikle hadislerin sıhhat durumu ile asıl ve menşeinin belirlenmesinde subjektif yorumlar yerine ilmî usullerin esas alınmasının önemi vurgulanmaktadır. Ayrıca hadislerdeki anlam ve maksadın doğru bir tasavvura dönüşmesi için metnin delâleti ile bağlamına riayet edilmesi, sağlam bir temellendirmeye dayanmayan yorumlardan kaçınılması ve gaybî haberlerin kendi ontolojisi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği ortaya konmuştur.
This study conducts a critical isnād analysis of the hadith stating, “Satan touches every newborn,” while examining the criticisms and problematic interpretations directed at its content. It evaluates classical and modern debates regarding the hadith’s authenticity (sihhah), meaning, and origins, specifically addressing claims that the report is mawqūf, contains Isrā’īliyyāt elements, or conflicts with the Qur’an, modern science, and historical chronology. Furthermore, the study scrutinizes the assertion that such a narration imposes a religious obligation (taklīf) upon children. The central inquiry is whether these objections stem from the hadith’s textual evidence (dalālah) and context or from subjective interpretations imposed by critics. The study aims to analyze these interpretive differences within the framework of hadith sciences by examining variations in transmission (turuq) and textual content. As part of this aim, it investigates a historically debated Sahīhayn hadith and compares classical and contemporary views through a systematic analysis of its transmission routes and textual variations. The findings demonstrate that the hadith is supported by sahīh and hasan isnāds, and that textual differences remain within the tradition of transmission by meaning (riwāyah bi’l-maʿnā). The results further indicate that claims suggesting an origin in Isrā’īliyyāt cannot be substantiated on a sound scholarly basis. The perceived conflicts with legal (sharʿī) or rational (ʿaqlī) evidence are found to result from attributing meanings beyond the text’s intended context. The study concludes that isnād examinations must prioritize methodological rigor over subjective interpretation and emphasizes that reports of the ghayb should be evaluated within their own ontological framework to ensure a sound and coherent understanding.