Hint Tıbbında Zehir, Zehirlenme ve Tedavi

Zehir insanlık tarihi boyunca kullanılagelen başlıca suikast araçlarından biri olmuştur. Zehirden korunmak için zehir bilgisine sahip olmak klasik dönem toplumları için son derece önemliydi. Bitki, hayvan ve mineral çeşitliliği bakımından zengin olan Hindistan’ın “zehrin anavatanı” olarak tanımlanmasının temel nedeni zehir hammaddelerine erişimin kolay olması ve dolayısıyla zehir bilgisinin gelişmiş olmasıdır. Bu bilginin oluşmasında klasik dönem Hint hekimlerinin önemli bir etkisi vardır. Bu coğrafyada hüküm süren kralların zehir bilgisine ve gücüne sahip olma istekleri hekimler için özel bir alan oluşmasına zemin hazırlamış, böylece Hintli hekimler tıp külliyatlarında zehirbilim alanına özel bir yer ayırmışlardır. Özellikle kadim Hint tıbbının önde gelen hekimleri Suśruta, Caraka ve Vāgbhaṭa’nın çalışmalarındaki zehir kısımları bu konuya ne derece ehemmiyet verdiklerinin açık bir göstergesidir. Bu müelliflerin zehir çalışmaları, kısmen ya da tam şekilde Orta Çağ’da tercüme faaliyetlerine konu olmuştur. Dolayısıyla Orta Çağ İslam coğrafyasındaki zehir bilgisinde Hint bilginlerinin dolaylı etkisi vardır. Hint’te zehirbilim, Ayurveda’nın ortaya çıktığı andan itibaren tıbbın sekiz branşından biri olmuştur. Yazın geleneğinde zehirbilim ise genellikle kalpasthāna ve agadatantra başlığı ile hekimler tarafından yazılan kitapların son bölümünde ele alınmıştır. Terminolojide zehiriçin gada; panzehir içinagada terkip ve yapay zehirleriçin gara; zehirle suikast gerçekleştiren kişi için de garada kavramı kullanılmıştır. Klasik dönem Hint tıbbının üç önemli hekimi Suśruta, Caraka ve Vāgbhaṭa tarafından yazılan eserlerde zehir çeşitleri hayvansal, bitkisel ve kimyasal (mineral) olmalarına göretasnif edilmiş ve bunlar da canlı ve cansız zehirler şeklinde iki grupta ele alınmıştır. Zehir kaynağı, mineral ve bitkisel ise bu grup “cansız”; hayvansal ise “canlı” zehir olarak tanımlanmıştır