Akademik Veri Yönetim Sistemi
İSTANBUL ÜNIVERSITESI EDEBIYAT FAKÜLTESI TÜRK DILI VE EDEBIYATI DERGISI (TÜDED), cilt.1, sa.66, ss.238-250, 2026 (ESCI)
Türkçe dil bilgisi çalışmaları, nitelik ve nicelik bakımından oldukça önemli bir seviye kat etmesine karşın bazı sorunların hâlâ çözüme kavuşturulamadığı ve kimi unsurlar üzerinde çeşitli fikir ayrılıklarının bulunduğu göze çarpmaktadır. Bu fikir ayrılıklarından birisi de karal- ve saral- eylemlerinde bulunan /-l/ sesinin hangi köken ve yapıya dayandığı konusunda ortaya çıkmaktadır. İlgili duruma istinaden bu çalışma, standart Türkçede sınırlı ancak ağızlarda oldukça yaygın biçimde görülen /r/ > /l/ yönündeki ses değişimini karal- ve saral- eylemleri esasında incelemektedir. Literatürde, kimi araştırmacılar tarafından ilgili eylemlerin sonundaki /-l/ sesinin ol- fiilinden türeyip ekleştiği savunulmaktadır. Belirtilen görüş, eleştirel bir yaklaşımla değerlendirilecek ve bu görüşün neden kabul edilemeyeceğine ilişkin karşıt argümanlar sunulduktan sonra çeşitli dil verileri esasında /-l/ sesinin aykırılaşma yoluyla /r/ sesinden türediği düşüncesi ileri sürülecektir. Böylelikle, karal- ve saral- eylemlerindeki /-l/ sesinin kökenine ilişkin tartışmalara açıklık getirmek ve bu ses unsurunun Türkçedeki işleyişine dair kapsamlı bir değerlendirme sunmak amaçlanmaktadır. İncelemede, giriş bölümünün ardından /r/ > /l/ ses değişmesinin nedenleri ve örnekleri üzerinde durulacak, daha sonra eleştirel bir gözle literatür değerlendirmesi yapılacak, hipotez bölümünde kendi görüşlerimiz ortaya konacak ve sonuç bölümünde elde ettiğimiz bilgiler araştırmacıların dikkatine sunulacaktır.