Muallim Nâcî'nin Şiirlerinde Peygamber Algısı
Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, cilt.26, sa.2, ss.1075-1108, 2026 (ESCI, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 26 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.33415/daad.1920417
- Dergi Adı: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Emerging Sources Citation Index (ESCI), TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1075-1108
- Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Tanzimat dönemi şairlerinden Muallim Nâcî’nin şiirlerinde Hz. Peygamber’e yönelik algının hangi anlam katmanları üzerinden kurulduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, şairin dinî şahsiyeti ile poetik tercihleri arasındaki ilişki esas alınarak na’t türü şiirler ve na’tların dışında kalan şiirlerde Hz. Peygamber’e yönelik söyleyişler birlikte değerlendirilmiştir. Şiir metinleri, klasik İslâm düşüncesi, tasavvufî kavramlar ve Osmanlı şiir geleneği bağlamında tahlil edilmiştir. Buna göre Muallim Nâcî’nin şiirlerinde Hz. Peygamber’in başlıca üç temel kurgu etrafında tasvir edildiği anlaşılmıştır: varlığı aydınlatan ontolojik bir “nur” kaynağı, bilginin en güvenilir ve nihai ölçütü olarak sunulan bir otorite ve “insân-ı kâmil” anlayışının en yetkin/üst temsilcisi. Bunun yanı sıra Hz. Peygamber’in kâinat düzeninin merkezinde yer alan metafizik bir hakikat şeklinde konumlandırıldığı fark edilmiştir. Çalışma ayrıca Muallim Nâcî’nin, Tanzimat dönemiyle birlikte belirginleşen akıl-vahiy gerilimi karşısında klasik epistemolojik hiyerarşiyi muhafaza ettiğini ve vahyi aklın üstünde tuttuğunu ortaya koymaktadır. Yani Nâcî’nin şiirlerinde Hz. Peygamber’e dair algının, modernleşme sürecine rağmen klasik na’t geleneğiyle güçlü bir süreklilik ilişkisi içinde yeniden üretildiği söylenebilir.