Akademik Veri Yönetim Sistemi
Gelenekten Geleceğe Türk Kültürü ve Peyzaj Mimarisi, Murat Zengin,Mahire Özçalık, Editör, UBAK Publishing House, Ankara, ss.63-85, 2025
Bu çalışma, Türkiye’nin farklı ekocoğrafi bölgelerinde (Malatya, Balıkesir ve Niğde) belgelenen tıbbi ve aromatik bitki (TAB) çeşitliliğinin peyzaj mimarlığına entegrasyonunu, sürdürülebilirlik ve kültürel miras perspektifinden incelemektedir. Floristik, etnobotanik ve puanlama temelli değerlendirmeler sonucunda 189 TAB türünden 80’inin yüksek peyzaj potansiyeli taşıdığı belirlenmiş; Rosa canina, Hypericum perforatum ve Thymus sipyleus gibi türler estetik, duyusal, mevsimsel ve ekolojik kriterlerde üstün skorlar alarak öne çıkmıştır. TAB’ların kentsel yeşil alanlarda kullanımı, biyoçeşitliliği artırma, polinatör desteği, kuraklık direnci, düşük bakım maliyeti ve ekosistem hizmetleri gibi faydalar sağlarken, geleneksel halk hekimliği, mitolojik sembolizm ve yerel kimlik sürekliliğini de güçlendirmektedir. Ulusal ve küresel üretim trendleri (lavanta, kekik, nane ve gül yağı artışları) ile uyumlu olarak, TAB entegrasyonunun döngüsel ekonomi, iklim uyumu ve kırsal kalkınmaya katkı potansiyeli vurgulanmış; ancak alerjenlik, invazivlik ve habitat kaybı riskleri nedeniyle koruma odaklı, bilimsel tür seçimi ve CBS tabanlı stratejilerin gerekliliği belirtilmiştir. Sonuçta, yerel TAB türlerinin peyzaj tasarımlarına entegrasyonu, estetik-ekolojik-kültürel bütünlüğü sağlayan çok işlevli bir yaklaşım olarak değerlendirilmekte ve gelecek çalışmalar için agroekolojik optimizasyon önerilmektedir.