Bu çalışmada, dijital görüntüler üzerinde görüntü işleme metodu kullanılarak 12 farklı fasulye çeşidinin (11 adet varyete ve 1 adet genotip) boyut ve şekil özellikleri belirlenmiş ve bu özelliklerine bağlı olarak gruplandırılmıştır. Bu çalışmadaki en yüksek geometrik ortalama çap, izdüşüm alanı, uzunluk, genişlik ve şekil faktörü ortalamaları ‘Çayırlı’ genotipinde belirlenmiştir. En yüksek kalınlık ortalaması (6.0 mm) ‘Elkoca-05’ ve ‘Noyanbey-98’ çeşitlerinde ölçülmüştür. Diğer çeşitlerle karşılaştırıldığında genişlik oryantasyonuna göre daha dairesel olan ‘Terzibaba’ çeşidi en düşük kalınlık değerine (4.6 mm) sahiptir. ‘Karacaşehir–90’ çeşidinin geometrik ortalama çap, izdüşüm alanı, uzunluk ve genişlik değerleri en düşük ortalamaya sahip olurken, küresellik değerinin diğer çeşitlerden daha yüksek (% 70) olduğu bulunmuştur. ’Yunus–90’ ve ‘Göynük-98’ çeşitleri % 58.9 ortalama ile en düşük küresellik değerine sahiptir. Temel bileşenler analizi sonuçlarına göre, ilk bileşeni oluşturan en önemli değişkenlerin kütle, geometrik ortalama çap, yüzey alanı, hacim, izdüşüm alanı, eşdeğer çap, çevre ve uzunluk olduğu saptanmıştır. Şekilsel olarak ‘Aras–98’, ‘Elkoca–05’, ‘Göynük–98’, ‘Noyanbey–98’, ‘Yakutiye–98’ ve ‘Yunus–90’ çeşitlerinin oblong; ‘Karacaşehir–90’ ve ‘Önceler–98’ çeşitlerinin elipsoidal; ‘Akman–98’, ‘Kantar–05’ ve ‘Terzibaba’ çeşitlerinin basık ve ‘Çayırlı’ genotipinin tam basık olduğu belirlenmiştir. Fasulye çeşitlerinin boyut ve şekil özellikleri taşıma, ayırma ve sınıflandırma sistemlerinin ve ekim makinalarının ekici düzenlerinin tasarımı açısından oldukça önemli parametrelerdir. Bu nedenle fasulye çeşitlerinin boyut ve şekil özelliklerine ait veriler çoğunlukla mühendislerin, makine üreticilerinin ve makine tasarımcılarının ilgi alanına girmektedir.
In this study, the size and shape properties of twelve different bean cultivars (eleven varieties and a genotype) were determined using image processing method on digital photography and the cultivars were grouped depending on their properties. The highest mean values of geometric diameter, projected area, length, width and shape factor in the study were determined in the ‘Çayırlı’ genotype. ‘Terzibaba’ cultivar, more spherical shape at width orientation compared to other cultivars, had the lowest value of thickness (4.6 mm) and more circular at the width orientation among the cultivars. The highest mean of thickness (6.0 mm) were measured in ‘Elkoca-05’ and ‘Noyanbey-98’ cultivars. The sphericity mean of ‘Karacaşehir-90’ (70%) was found higher than those of the other cultivars, while the geometric mean diameter, projected area, length and width values had the lowest mean. ’Yunus-90’ and ‘Göynük-98’ cultivars had the lowest sphericity mean values of 58.9% and 58.7%, respectively. According to the results of Principal Component Analysis (PCA), the most important variables of the first component were mass, geometric mean diameter, surface area, volume, projected area, equivalent diameter, perimeter and length. According to the physical properties of bean cultivars ‘Aras-98’, ‘Elkoca-05’, ‘Göynük-98’, ‘Noyanbey-98’, ‘Yakutiye-98’ and ‘Yunus-90’ were oblongus; ‘Karacaşehir-90’ and ‘Önceler-98’ were ellipticus; ‘Akman-98’, ‘Kantar-05’ and ‘Terzibaba’ were subcompressus and ‘Çayırlı’ genotype was compressus. The size and shape features of the bean cultivars are considerably crucial parameters in terms of designing the seed metering mechanism of seed drills, and transportation, separating and sizing systems. So, the size and shape data of bean cultivars are of mostly importance to engineers, machine manufacturers and machine designers.
