Afganistan'da modernleşme çabaları: 1834 - 1919
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDUL METİN ÇELİKBİLEK
Danışman: HALİM DEMİRYÜREK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ahmed Şah Dürrani tarafından 1747 yılında Kandahar şehrinde temelleri atılan ilk ''Afgan Şahlığı'', çok kısa sürede Amuderya'dan Hint okyanusuna, Horasan'dan Dekken'e kadar sınırları uzayan büyük bir devlet haline geldi. Ahmed Şah Dürrani'nin ölümünün ardından tahta çıkan Timur Şah'ın kötü idaresinin bir sonucu olarak, ülkenin temelleri büyük oranda sarsılmaya başladı. Timur Şah'ın bir veliaht belirtmeden vefat etmesi ile yaklaşık 40 yıl, Timur Şah'ın oğulları arasında taht kavgalarıyla geçti. Dost Muhammed Han'ın Afgan tahtına oturması ile Afganistan'da Barakzay Hanedanlığı dönemi başladı. Dost Muhammed Han, ülkesinin geri kalmışlığını idrak eden ve modernleşme politikası uygulayan ilk Afgan hükümdarıydı. Dost Muhammed Han, yüksek bir siyaset ve strateji yürüterek, miras aldığı ''Afgan Şahlığı''nı ''Afgan Emirliği''ne dönüştürmüştü. Dost Muhammed Han'ın ölümünden sonra, mahdumu Emir Şir Ali Han, Afgan tahtına çıktı. 1869 yılında gerçekleştirdiği Hindistan ziyareti, Emir Şir Ali Han'ın İngiltere ile Rusya gibi iki büyük güç tarafından çevrilmiş ülkesinin ne kadar geri kalmış olduğunu anlamasını sağladı. Bunun üzerine Emir Şir Ali Han, ülkesini geliştirmek ve güçlendirmek için askeri, idari, iktisadi ve sosyal alanlarda modernleşme hareketi başlattı. Emir Şir Ali Han'dan sonra Afgan Emir'i olan Abdurrahman Han, başına buyruk yaşayan ve özgürlüğüne düşkün olan bir topluluktan, merkezi otoriteye güçlü bir şekilde bağlanmış bir ulus yaratmayı başarmıştı. Emir Abdurrahman Han'da sonra en büyük oğlu Emir Habibullah Han Afgan tahtına çıktı. Emir Habibullah Han'ın saltanatı sırasında askeri, idari ve sosyal alanlarda birçok yenilikler yapıldı. İletişim gelişmiş, ticaret hacmi büyümüş ve modern endüstri üretimine geçilmişti. Aynı zamanda Emir Habibullah Han, Afganistan'ın müstakil bir devlet olarak tanınması için büyük uğraş vermişti. Emir Habibullah Han, İngilizlere Afganistan'ın müstakil bir devlet olduğunu kabul ettirmiş ise de ülke dış işlerinde Hindistan'daki İngiliz yönetimine tabi olmaya devam edecekti.