Blokzincir tabanlı akıllı sözleşme kullanarak güvenli veri saklama ve veri doğrulama
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ELEKTRONİK VE BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEFA TUNÇER
Danışman: CİHAN KARAKUZU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hyperledger Fabric ve Ethereum blokzincir platformları, merkezi olmayan, güvenli ve şeffaf bir ortam sağlayarak öne çıkan ve farklı kullanım senaryolarına uygun olan akıllı sözleşme kullanan platformlardır. Özellikle kurumsal uygulamalarda tercih edilen Hyperledger Fabric modüler yapısı, yetkilendirme ve kimlik yönetimi mekanizmaları, kanal sistemi ve işlemle ilgili özel akıllı sözleşmelerin kullanımına imkan veren yapısıyla dikkat çekmektedir. Askeri, tıbbi görüntülerin veya gizliliği üst seviyede önemli olan görüntülerin/belgelerin saklanması bazı kurumlar açısından büyük önem arz etmektedir. Bu tez kapsamında sunulan HFSecImg çalışması veri güvenliği ve veri doğrulama gibi önemli problemlere çözüm önerisi olarak oluşturulmuştur. Bu çalışma, blokzincir teknolojisinin kullanımı ile veri güvenliği ve doğrulama açısından etkin bir çözüm sunmaktadır. Bu çözümde, görüntü verilerinin güvenli bir şekilde şifrelenerek paydaşlar arasında dağıtılması ve güvenilir bir şekilde saklanmasının yaynında paydaş imzalarının ve şifrelenen görüntünün veri doğrulamasının akıllı sözleşme kullanılarak sağlanması da veri doğrulama problemini etkin çözmeye yöneliktir. Bu yaklaşımın ilk adımında kaotik sistem tabanlı görüntü şifreleme yöntemiyle görüntü şifrelenmiştir. Şifrelemede kullanılan anahtar Shamir's Secret Sharing yöntemiyle belirlenerek paydaşlar arasındaki özel bilginin güvenliğinin artırılması hedeflenmiştir. Şifrelenen görüntüye ait özet bilgisi ve paydaşların dijital imzaları Hyperledger Fabric blokzincir ağında saklanmaktadır. Ayrıca paydaşların imzalarında bulunan özel ve açık anahtarlar RSA şifreleme algoritması kullanılarak oluşturulmuştur. Veri bütünlüğü ve güvenlik temelli oluşturulan çalışmada akıllı sözleşme kullanımı vurgulanmaktadır. Dağıtık defterde tutulan paydaşların imzaları ve şifrelenen görüntü Hyperledger akıllı sözleşme mekanizmasıyla doğrulama sürecinden geçmektedir. Bu sayede blokzincir teknolojisi kullanılarak güvenlik ve veri bütünlüğü sağlanmıştır. Şifrelenen görüntünün bulut sisteminde depolanması sağlanarak ağda bulunan herkese açık, erişimi kolay ve güvenlik riskinin düşük olması amaçlanmıştır. Yapılan analizler ve kullanılan mekanizmalar başarılı bir güvenli veri saklama ve veri doğrulama mekanizmasının oluşturulduğunu göstermiştir. Ethtrace adı verilen ikinci çalışmada, blokzincir teknolojisinin şeffaf bağış uygulamalarında kullanımı ve Ethereum tabanlı akıllı sözleşmelerin kullanımı ile oluşacak avantajlar konusu ele alınmıştır. Çalışmada bu konuya ilişkin bir örnek uygulama geliştirilmiştir. Bağış sürecinin otomatikleştirilmesi, bağışçılar ve alıcı kuruluşlar arasındaki anlaşmazlıkları gidermek ve güvenli bağış yönetiminin sağlanması amaçlanmıştır. Uygulamanın şeffaflık, izlenebilirlik ve güvenlik açısından değerlendirildiğinde başarılı sonuçlar verdiği görülmüştür. Bu çalışma, bağış sürecinin şeffaf ve güvenli hale getirilmesini ve bağışçıların bağışlarının etkili bir şekilde kullanıldığından emin olmalarını sağlayarak toplumsal faydayı artırmayı hedeflemektedir. Aynı zamanda, birden fazla kuruluşa aynı anda bağış yapma imkanı sunularak daha geniş bir bağışçı kitlesine hitap edebilmesi, bağış uygulamaları ve blokzincir teknolojisi arasında olası bir sinerjiyi ortaya koyması açısından literatüre katkı sağlanmıştır. Bu tez çalışması kapsamında gerçeklenen HFSecImg ve Ethtrace blokzincir uygulamalarının ortak yönü blokzincir akıllı sözleşmelerinin kullanılmasıdır. Ayrıca iki farklı uygulamaya ait akıllı sözleşmelerin birbirlerine göre üstünlükleri, sakıncaları ve kullanılması gereken alanlar detaylı bir şekilde incelenmiştir. Uygulamaların farklılıkları gizlilik, güvenlik, maliyet vb. birçok açıdan incelenmiştir. Sonuç olarak geliştirilmesi gereken uygulamaya göre seçilmesi gereken platform ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Blokzincir platformu seçiminin geliştirilen uygulamanın yapısına bağlı olarak çok önemli olduğu gösterilmiştir.