Yem şalgamı (brassica rapa L.) ile yem bezelyesi (pisum arvense L.) farklı karışımlarının kuru ot verimi ve kalitesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İLKNUR YILDIRIM

Danışman: Erdem Gülümser

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Bilecik ekolojik koşullarında yem şalgamı "YŞ" (Brassica rapa L.) ile yem bezelyesi "YB" (Pisum arvense L.) karışımlarının (yem şalgamı: yem bezelyesi sırasıyla %100:0, %50:50 %25:75, ve %0:100) kuru ot verimi ile kalitesinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma iki yıl (2022-2023 ve 2023-2024) ve Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Hasat, yalın yem şalgamı ve karışımlarda yem şalgamının çiçeklenme dönemi, yalın yem bezelyesinde ise alt baklaların olgunlaştığı dönemde yapılmıştır. Karışımlarda tür bileşeni, kuru ot verimi, ham protein oranı, protein verimi, asit deterjanda çözünmeyen lif, nötr deterjanda çözünmeyen lif, potasyum, fosfor, kalsiyum, magnezyum ve kondanse tanen içerikleri belirlenmiştir. İki yıllık sonuçlara göre; en yüksek kuru ot ve protein verimi aynı istatistiksel grupta yer alan %100YŞ (8.55-1.74 t/ha) ve %50YŞ+50YB (9.15-1.95 t/ha) karışımından elde edilmiştir. Yem şalgamı ile yem bezelyesi karışımlarının potasyum, fosfor, kalsiyum ve magnezyum içerikleri sırasıyla %2.94-2.17, %0.52-0.37, %1.07-1.03 ve %0.47-0.35 arasında değişmiştir. En yüksek kondanse tanen içeriği %2.04 ile yalın yem bezelyesinden, en düşük ise %1.85 ile yalın yem şalgamından elde edilmiştir. Çalışma sonucunda, yalın yem şalgamı ve %50 yem şalgamı + 50 yem bezleyesi karışımı kuru ot verimi ve kalitesi açısından diğer işlemlere göre daha üstün performans sergilemiştir. Ancak, Brassica türleri yüksek sekonder metabolit içermekte olup, bu maddeler ise hayvan sağlığı açısından bazı problemler ortaya çıkarabilmektedir. Bu nedenle, Bilecik ekolojik koşullarında %50 yem şalgamı + 50 yem bezleyesi karışımının daha uygun olacağı sonucuna varılmıştır.