Sasaniler Döneminde Persarmenia

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAZEL IŞILGAN

Danışman: AHMET ALTUNGÖK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada klasik dönem kaynaklarında Persarmenia olarak tabir edilen coğrafyanın sınırları tespit edilmeye çalışılmıştır. Romalıların Anadolu coğrafyasını ele geçirdikten sonra Armenia topraklarının bazı kısımlarını istila etmeleri üzerine İranlıların elinde kalan Armenia toprakları Persarmenia olarak adlandırıldı. Bir dönem sonra Armenia toprakları Romalılar ve İranlılar arasında resmen paylaşıldı. Armenia'nın ikiye bölünmesinin ardından Sâsânî devletinin yıkılışına kadar İranlıların elinde bulunan kısımdan sürekli olarak Persarmenia olarak bahsedildi. Bu çalışmada Persarmenia olarak bahsedilen coğrafya, klasik ve modern kaynaklar ışığında Sâsânîler dönemi sonuna kadar incelenmiştir. Armenia coğrafyası üzerindeki hanedanlar arasında siyasi birliğin olmayışı, hanedanlar arasındaki mücadeleler, dini açıdan Ermenilerin Hıristiyan ve Mazdeist olmak üzere birbiriyle kavgalı iki farklı dine inanmaları, Armenia için bu bölünmeyi kaçınılmaz hale getirmiştir. Hıristiyanlığı seçen Armenialılar Roma egemenliği altına girmek için mücadele etmekteydiler. Buna karşılık Mazdeist olan Armenialılar İran egemenliği altında kalmak istiyorlardı. Bazı dönemlerde Armeniaların hem Romalılara ve hem de İranlılara karşı bağımsızlık mücadelesi verdiklerini de görmekteyiz. Armenia coğrafyasını Roma'ya kaptırmak istemeyen İranlıların, Persarmenia adı verilen coğrafyanın sınırlarını korumak ve Roma'nın elinde bulunan Armenia topraklarını geri almak için mücadele ettikleri görülmektedir. İranlılar, Sâsânîler döneminde bölgeyi marzbanlık haline getirmişler ve Persarmenia'ya askeri valiler atamışlardır. Bununla beraber Persarmenia'ya askeri valilere ek olarak yerel krallar da atamışlardır. Sâsânîlerin atamış oldukları askeri valiler, yerel krallarla birlikte görev yapmışlardır. Sâsânîler bunlara ek olarak Persarmenia'da yayılmakta olan Hıristiyanlık dinine mensup olan Armenialıların haklarını da güvence altına almaya çalışmışlardır.